Berna Orhan, MD

BEL AĞRISI

Berna Orhan, MD

Bel Ağrısının Sebepleri Nelerdir?

Bel ağrısı toplumda en sık karşılaşılan kas iskelet sistemi sorunlarından biridir. Her gün birçok hasta, bel ağrısı sebebiyle polikliniklere ve acil servislere başvurmaktadır. Bel bölgesindeki tüm ağrıları, bel fıtığı sebepli ağrılar olarak tanımlamak ve değerlendirmek doğru değildir. Çünkü bel ağrısının altında yatan pek çok farklı neden olabilir. 

Bunun yanında bazı iç organ sorunları ve ürolojik problemler, yansıma alanları olarak bel ağrılarına sebep olabilir.

Ayrıca geçirilmiş ameliyatlar sebebiyle oluşan fasiyal sistem yapışıklıkları da postür/duruş bozukluklarına sebep olarak bel ağrısı oluşturabilir.

Bel ağrılarını Mekanik ve İnflamatuar (İltihabi) Bel Ağrıları olarak iki ana gruba ayırabiliriz.

1. Mekanik Bel Ağrısı Nedir?

Mekanik bel ağrısı şeklinde tanımlanan ağrılar, bel ağrılarının yaklaşık %90-95’ini oluşturur. Kas, kemik, kıkırdak, eklem kapsülü, bağ, disk gibi yapılardan kaynaklanan ağrılardır. Çoğu ameliyat gerektirmez.

Bel bölgesi beş adet bel kemiği (omur) ve diskten meydana gelir. Bu bölge, vücut ağırlığını taşıyan en önemli yapılardandır. Bu nedenle çok güçlü kaslar, bağlar ve ligamanlarla desteklenmiştir. Bu güçlü yapı önde karın kasları ile dengelenir ve desteklenir.  Bel ağrılarının birçoğu bel ve karın kaslarının zayıf olması  nedeniyle oluşur.

Bel bölgesindeki her bir omurganın arasında, omurganın dayanıklı olmasını sağlayan, darbelere karşı emici görev yapan bir nevi amortisör olarak tanımlanabilecek özel bir bağ dokusu katmanı olan diskler bulunur. Bel fıtığı ekleminin kenarlarında bir yırtık oluşması ve disk içeriğinin omurilik kanalı içine doğru girerek, omuriliğe ve bacaklara giden sinirlere baskı yapmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Bel fıtıklarının yaklaşık % 1-5’i ameliyat gerektirir.

Özellikle öne eğilme sırasında kilitlenen faset eklemler çok şiddetli bel ağrıları oluşturabilirler. Bu şiddetli hissedilen ağrı, hastada yoğun bir huzursuzluk ve korku hissi yaratabilir. Ancak bel ağrısının çok şiddetli olması, ağrıya sebep olan problemin büyük veya hayati olduğuna her zaman işaret etmez.

Pelvis (leğen kemiği) ile kuyruk sokumu arasındaki Sakroiliak Eklem olarak isimlendirilen, hareket kabiliyeti çok sınırlı olan eklemlerin disfonksiyonları da ani oluşan veya uzun süredir varolan bel ağrılarının sebebi olabilir. 

Günümüzde masabaşı iş diye tanımlanan çalışma düzeni, hareketsiz kalınan sürelerin çok uzamasına sebep olmaktadır. Bu durum pek çok kas grubunun kısalmasına ve bu kaslarda tetik nokta (kulunç) oluşmasına sebebiyet vermektedir. Bu durumlar, kronikleşmiş bel ağrılarının sıklıkla görülen sebeplerini oluşturur.

Stres, soğuk-sıcak hava değişimleri de kas spazmları yaparak bel ağrısı oluşturabilir.

Genellikle kireçlenme olarak isimlendirilen  dejeneratif nedenler, dokuların yaşlanmasına ve başka nedenlerle yapısının bozulmasına neden olarak belde ağrı oluşturabilirler

İlerleyen yaşla beraber omurgayı oluşturan yapıların esnekliğinin kaybolması gibi nedenlerle  omurilik kanalı daralması  ve içinden geçen omurilik ve sinirlerin bası altında kalması sebei ile oluşan spinal stenoz (kanal daralması/dar kanal ) da diğer bel ağrısı sebeplerindendir.

2. İnflamatuar (İltihabi) Bel Ağrısı Nedir?

Birtakım romatizmal hastalıklar -örneğin Ankilozan Spondilit- ve çeşitli enfeksiyonlar -örneğin Brusella- bu gruptaki bel ağrılarını oluşturur. Bu gruptaki hastalar genellikle sabahları tutulmuş bir şekilde uyanırlar. Bu tutulmuşluk genellikle yarım saate geçer ve ağrı, hareket ettikçe rahatlar. Yapılan kan tahlillerinde iltihabı gösteren tetkikler yüksektir.